Önce penaltı değildi, sonra oldu

Anfield'da 73. dakikada Luis Díaz'ın omzuyla buluşan top, hakem Michael Oliver'ın dört metre ötesinde olmasına rağmen penaltı olarak değerlendirilmedi. Oyun devam etti. Ardından Stockley Park devreye girdi ve 127 saniyelik bir düşünme süresinin ardından VAR hakemi Darren England, Díaz'ın kolunun doğal olmayan bir pozisyonda olduğu sonucuna vardı. Penaltı kararı verildi.

Tarih tekerrür ediyor, daha kötü sonuçlarla

Kasım 2023'e gidelim: yine Michael Oliver, yine Anfield ve bu kez Tottenham'a karşı Díaz'ın ofsayt gerekçesiyle iptal edilen golü, tüm kanıtlara göre ofsayt değildi. Özür iki gün sonra geldi. Kural kitabı asla değişmedi. Bu sefer, IFAB'ın kasıtlı olarak muğlak bıraktığı 'doğal olmayan pozisyon' maddesi, en kötü ihtimalle %50 ihtimal olan bir pozisyonu tersine çevirmek için kullanıldı. Sorun bireysel yetersizlik değil, yapısal.

Premier League'in kendi verileri, VAR'ın 2019'da tanıtılmasından bu yana elle oynama penaltılarının %340 arttığını doğruluyor. Ancak PGMOL'un yayınlamayı reddettiği tutarlılık endeksi durgun. Sadece Ağustos 2024'te üç elle oynama vakası üç farklı sonuç doğurdu: biri verildi, biri iptal edildi, biri görmezden gelindi. Sistem hataları düzeltmiyor; takdir yetkisini katlıyor.

Müdahaleci VAR'a karşı kanıtlar

  • Aralık 2023: Manchester United'dan Harry Maguire, Liverpool'a karşı ceza sahasında elle oynadı — penaltı yok. İki hafta sonra Arsenal'den Gabriel Magalhães aynısını Anfield'da yaptı — penaltı. Her ikisi de kol dışarıda, topa elle temas durumuydu.
  • Şubat 2024: Brighton'dan Jack Hinshelwood'un golü, marjinal bir omuz sektirmesi nedeniyle iptal edildi. Hiçbir VAR incelemesi 90 saniyeden uzun sürmedi. 'Açık ve bariz hata' için ortalama inceleme süresi artık 102 saniye — IFAB kılavuzundan üç kat daha uzun.
  • Nisan 2024: Newcastle'ın Alexander Isak'ının penaltısı, saha hakeminden farklı bir kamera açısı kullanan VAR incelemesinin ardından 'simülasyon' gerekçesiyle iptal edildi. Olay daha sonra PGMOL tarafından 'süreç hatası' olarak tanımlandı — ancak puanlar iade edilmedi.

Her örnekte ortak bir nokta var: VAR hataları düzeltmiyor; kendisi de istikrarsız olan ikinci bir görüş dayatıyor. 'Açık ve bariz' eşiği bir süzgeç haline geldi. 2023-24'teki iptallerin %73'ü hakemlerin kendileri tarafından 'öznel' olarak değerlendirildiğinde, varsayım çöker.

Savunulamazı savunmak

Destekçiler, VAR'ın 'fahiş hataları' azalttığını savunuyor — bir metre ofsayt, bacak kıran kırmızı kart. Geçen sezon 'bariz' adaletsizliği önleyen 400'den fazla incelemeye işaret ediyorlar. Ama bu bir saman adam. Sorun, bariz hataların ortadan kaldırılması değil; tartışmaya açık, müdahale kaynaklı yeni bir ihtilaf kategorisinin yaratılması. Premier League artık maçın kaderini değiştiren kararlarda artış yaşıyor: 2023-24'te 82 doğrudan müdahale, 2019-20'de 57'den yukarı. 'Düzeltme oranı' iyileşti, ancak 'tartışma oranı' fırladı.

Savunma ayrıca eski yalana dayanıyor: 'VAR olmadan bu tartışmalar olmazdı.' Saçmalık. VAR öncesi, yanlış bir karar üzülür ve unutulurdu. VAR sonrası, her karar donduruluyor, yeniden inceleniyor ve bir kriz olarak paketleniyor. Sistem tartışmayı emmedi; onu imal etti.

Spesifik, yanlışlanabilir bir tahmin

2025-26 sezonunun sonunda, Premier League mevcut müdahaleci VAR modelini terk edecek ve maç başına iki itiraz hakkı tanıyan bir 'meydan okuma sistemi' benimseyecek. Sahada insan otoritesini geri getirmenin tek yolu bu. Her büyük Avrupa ligi iki döngü içinde takip edecek. Alternatif — daha fazla teknoloji, daha fazla inceleme süresi, 'doğal olmayan pozisyon' hakkında daha fazla anlamsal tartışma — çekirdek taraftar kitlesini yabancılaştıran bir maç günü deneyimi üretecek. Bu çürümenin kanıtı zaten görünür. Sorun, değişimin gelip gelmeyeceği değil, ligin ihtiyacı yokmuş gibi ne kadar süre davranacağı.

Kategori: Görüş | LA Premier League Ana Sayfa